De dictatuur van de apathie

Op social media delen we graag wijze spreuken die leuk zijn opgemaakt. Een spreuk die ik heel veel voorbij zie komen is deze: “Be the change that you want to see in the world”. Een spreuk die aan Gandhi wordt toebedeeld, maar wat zoekwerk maakt me duidelijk dat Gandhi dit nooit gezegd heeft. Hooguit zou je deze mooie zin kunnen destilleren uit wat hij wél zei: “We spiegelen de wereld maar. Alle neigingen die aanwezig zijn in de uiterlijke wereld zijn te vinden in de wereld van ons lichaam. Als we onszelf zouden kunnen veranderen, zouden de neigingen in de wereld ook veranderen”.

Verander jezelf dus en de wereld om je heen zal een veranderen. Een inspirerende gedachte. En hoewel we de eerste zin vrolijk delen via social media en blijk geven van ons geloof in deze zin, zie ik maar weinig mensen die de verandering die ze zouden willen zien ook daadwerkelijk belichamen.

Ik zie eerder een soort van apathie om me heen. We beseffen wel dat het allemaal anders zou kunnen, maar we lijken niet echt te geloven dat we dat zelf zouden kunnen vormgeven. Nooit eerder was er zo weinig vertrouwen in de politiek, terwijl we gek genoeg ook nooit eerder zoveel krachtige communicatiemiddelen tot onze beschikking hadden om een verandering ook daadwerkelijk mogelijk te maken.

De landelijke politieke arena is veranderd in circus vol roeptoeterende, onbekwame mensen die vooral politiek lijken te bedrijven om zichzélf op de kaart te zetten. Ze duwen en ze trekken, beledigen en schreeuwen maar voor echte verandering zijn ze niet. Wie immers verandering wil zal met positieve, nieuwe ideeën moeten komen die ons een wereld laten zien die er nog niet is. Krachtige visionairs die geen genoegen nemen met de status quo van de huidige politieke en economische krachten. Mensen die volle bak gaan voor échte verandering met goede, werkbare ideeën.

Nooit eerder was er een tijd waarin de mensheid eenvoudiger te mobiliseren was dan onze tijd. De komst van internet, smartphones en social media hebben macht gegeven aan de man in de straat. Werkelijk iedereen kan zijn of haar ideeën in zeer korte tijd wereldkundig maken en een ‘tribe’ vormen met andere mensen met hetzelfde gedachtengoed. Nooit in de geschiedenis van de mensheid was de mens in staat om zo snel te communiceren, ideeën te delen en grote groepen mensen te mobiliseren.

Via burgerbewegingen wordt druk uitgeoefend op ouderwetse besluitstructuren en hier en daar is de kracht van gewone burgers duidelijk te merken. Denk bijvoorbeeld aan het collectief inkopen van energie, het oprichten van zorgcoöpereraties en de WhatsApp burgerwachten in veel wijken in Nederland.

Maar gek genoeg hebben de technologische mogelijkheden niet geresulteerd in meer inspraak van de man (of vrouw) in de straat. Binnen onze neoliberale politiek en de verstrekkende gevolgen van de globalisering is de kloof tussen mensen met geld en macht alleen maar groter geworden. De onvrede in de samenleving is ondanks onze hoge mate van welvaart bijzonder groot.

Dus hoewel gewone burgers meer mogelijkheden dan ooit te voren tot hun beschikking hebben, lijkt de bereidheid om stevig in te gaan tegen de heersende elite juist af te nemen. In plaats daarvan kijken we hoofdschuddend naar Zondag met Lubach om te zien wat er allemaal mis is met ons land, we vullen de zoveelste online petitie in en we ventileren onze mening via social media. Maar écht in actie komen doen we niet.

Ik vraag me af hoe dat komt. In de tachtiger jaren gingen zo’n 400.000 mensen de straat op om te demonstreren tegen de aanwezigheid van 23 kernbommen in ons land. Tegenwoordig brengt een demonstratie tegen die nog altijd aanwezige bommen hooguit 50 man op de been. Dus hoewel ‘the people’ veel meer ‘power’ kunnen hebben dan in de roerige jaren zeventig en tachtig, is de bereidheid tot actie en verandering in elkaar gezakt als een pudding.

Het lijkt wel of we moe zijn geworden van de grote idealen en beseffen dat het allemaal geen enkele zin heeft. Elke goede daad van verandering verdampt sissend op de gloeiende plaat van de werkelijkheid. In onze dagen lijkt geen plaats voor een Martin Luther King – ook zo iemand van wie we graag mooie citaten delen.

Kennelijk leven die citaten nog steeds, maar is de actie en de offerbereidheid helemaal verdwenen. Hoe komt het toch dat we accepteren dat de banken die de economische crisis hebben veroorzaakt nog steeds bestaan en sterker dan ooit in het zadel zitten? Hoe komt het dat we de klimaatafspraken van Parijs niet gaan halen? Waarom accepteren we dat in Nederland 45% van de toename in rijkdom naar de rijkste 1% van ons land ging de afgelopen jaren? Waarom accepteren we eigenlijk dat een ziekenverzorgende bijna 40% van de tijd bezig is met administratieve handelingen in plaats van werkelijk te kunnen zorgen?

We lezen de goed onderbouwde artikelen van De Correspondent en delen deze vervolgens weer op social media waarbij we allerlei fronsende poppetjes plaatsen, maar we doen verder helemaal niks wat een verandering teweeg zou kunnen brengen.

Misschien kun jij me helpen om te begrijpen waarom burgers zich niet verenigen in krachtige bewegingen die de status quo in onze samenleving gaan doorbreken. Niet alleen maar zeuren dat je tegen iets bent, maar vanuit je God gegeven mogelijkheden een eerste stap zetten op weg naar daadwerkelijke veranderingen. Naar een wereld waar mensen solidair zijn met elkaar en werkelijk ieder mens waardevol is? Leg het me alsjeblieft uit.

5 Comments
  1. Hans Zellenrath 1 maart 2018 at 16:17

    Je kunt jezelf niet wezenlijk veranderen, dat kan God alleen door de kracht van de Heilige Geest. Dat noemen we immers wedergeboorte uit water en Geest.

    De zonde zit te diep in ons DNA geworteld dat wij dat zelf wel eens voor elkaar zouden krijgen. Hoogmoed is daarbij de grootste zonde. Adamskinderen moeten vergeven worden van alle zonden en ongerechtigheid. De weg is open, het voorhangsel is gescheurd. Lof zij U Christus in eeuwigheid.

    Als je je schuld belijdt is Hij bereid jou nieuw leven te geven. Eenvoudig oprecht gebed is genoeg. God is goed, God is liefde. Onze vrije wil maakt dat wij mogen kiezen.

    • Jan Wolsheimer 2 maart 2018 at 09:18

      Eens, maar het gaat me dan ook om de periode daarna. Als je het nieuwe leven hébt ontvangen.

      • Hans Zellenrath 2 maart 2018 at 10:30

        Dag aan dag draagt Hij ons, we zijn ons, als het goed is, dat bewust geworden in het nieuwe leven. En een ieder persoonlijk krijgt zijn opdracht: Liefde, boven alles tot God en de naasten is het doel. Je weet zelf wel of je op een weg met God loopt of op een doodlopende weg. De Geest wijst je de weg.Hij woont in je.Als gay man van 72 jaar ben ik bovenmate gezegend met partner al 48 jaar lang en ons leven met God. De kerk hoeven we daarvoor niet te bedanken, de Heer was en is er altijd en die loven en prijzen we om Zijn liefde en goedheid.

  2. Willem van Eijk 1 maart 2018 at 22:11

    Geef het volk brood en spelen en het houdt zich koest. Ik zie het als 2 emmers water. Zolang de emmer met entertainment en comfort vol genoeg zit, voelt niemand een reden om op te staan. de emmer met onvrede zit heus wel water in, maar het is nog steeds makkelijk genoeg om bezig te zijn met die fijne emmer. Iedereen heeft wel moeite met die vervelende dingen, maarja, de partijen die erover gaan, laten zich toch niet door ons beinvloeden. Het wordt weleens geprobeerd, kijk maar naar ocupy beweging een paar jaar geleden. Maar de beweging werd niet groot genoeg, omdat mensen er ook wel weer prima bij zaten. We leven in het westen, wat hebben we ook te klagen???

    Je noemt de hedendaagse communicatiemiddellen een manier waarmee het makkelijker dan ooit is om samen op te staan. Misschien is dit juist wel het grote probleem. Het makkelijker dan ooit stukje.. bijna alle keuzes en ontwikkelingen, onderzoeken en uitvindingen, worden gemaakt met 1 doel: ‘comfort.’

    Ik rijdt sinds een jaar motor, ook in deze kou. dit is niet de meest comfortabele manier van reizen, dat zou een audi a6 zijn met stoelverwarming en entertainment system.

    Het is een keuze, want het voelen van de wind, het ruiken van de weilanden onderweg, de kou deze dagen waardoor je hooft leegwaait na een dag werken, is onbetaalbaar. avontuur! maar ik krijg het pas, als ik ook de koude handen, het onderhoud en het rechtop zitten erbij neem. Veel mensen nemen hiervoor niet meer de moeite, en zodra je ergens onvrede over voelt, zorg je voor drukte, een prikkel die aangenaam is, een like, een post, een nieuwsitem dat je aanstaat.

    Wanneer staat er een groepering op? als het met zijn allen boos genoeg wordt, dat het blijft malen en niet meer weg te stoppen is, ook niet met de drukte van alle dag.

  3. Jeroen Zuidland 8 maart 2018 at 06:55

    Er is teveel om voor te vechten. Als je je opwindt over het ene onrecht, krijg je via je push bericht het volgende om je oren. Je hebt geen tijd om actie te ondernemen, want je wordt gewoon afgeleid door de stroom aan beelden en berichten die vechten om aandacht. Het slaat je lam. Vervolgens ga je maar door met je dagelijkse dingen. Zoals de App groepen bijhouden en de kost verdienen. Juist het bombardement aan info via internet, apps, social media zorgt ervoor dat je niets doet.