De eerlijke kerk

Er was maar één zin die ik meenam uit de kerk gisteren: “We gooien onze kleding te snel in de was”. Een paar keer per jaar veranderen we onze kerkdienst van het standaard luisteren en liedjes zingen in een smakendienst. Bezoekers kunnen naar een workshop die hen boeit en zo geven we aandacht aan de diversiteit van onze gemeenschap.

De eerder genoemde zin werd uitgesproken door een deelneemster van de workshop “Zondagse kleding” waar een enthousiast gemeentelid duidelijk maakte waarom ze een jaar lang in dezelfde jurk loopt en waarom eerlijke kleding toch best heel wat te maken heeft met Gods gerechtigheid.

Nadat de zin had geklonken ontspon er zich een gesprek over plasticdeeltjes die via onze wasmachines het oppervlaktewater vervuilen en die uiteindelijk zeer schadelijk blijken te zijn voor de aanwezige fauna in slootjes, rivieren en zeeën. Plastic is giftig of leidt tot verstikking.

Zo’n rare zin reist altijd een paar dagen met me mee en haakt zich dan vast aan andere zinnetjes die ik ergens verberg op de grote stille zinnetjeszolder van mijn denken. De laatste keer dat ik sprak over plastic was tijdens een preek over de Bergrede – het onderwijs van Jezus waar Hij hamert op échte relaties tussen échte mensen. Kort voordat ik mijn preek aanving besefte ik dat Jezus fel is gekant tegen plastic relaties. Ze zijn giftig en ze leiden tot verstikking. Ik vroeg me af of wij in onze kerk ook plastic relaties hadden en ik moest denken aan een voorval waarbij een bijzonder en waardevol echtpaar door allerlei omstandigheden besloot om te scheiden. Verdrietig voor hen, voor hun kinderen, maar ze werden er in mijn ogen niet minder waardevol door. Bestaat de kerk van Jezus immers niet uit struikelende mensen zoals jij en ik?

De man van het echtpaar besloot om de kerk te verlaten omdat hij een aantal malen was geconfronteerd met mensen die hem in zijn taak als organisator van een bepaald type kerkdienst niet meer wilde erkennen omdat hij was gescheiden. Ik ontplofte van woede en verdriet. En tijdens de samenvatting van de vorige preek over de Bergrede bracht ik het onderwerp te sprake en gaf aan dat dit soort plastic relaties geen plaats mogen hebben in het lichaam van Christus. Plastic is giftig of leidt tot verstikking.

Waarom hebben we toch zo’n moeite met het echte leven wat mensen leiden? Waarom gaan we in de kerk zo vaak akkoord met de plastic façade die predikanten, oudsten en kerkleden optrekken? Dan krijg je toch plastic relaties? Jean Vanier de oprichter van de wereldwijde Ark gemeenschappen zei ooit: “Jezus roept ons op om onze piramidevormige samenleving te veranderen in een lichaam”. Bingo! Wat deze wereld nodig heeft is een eerlijke kerk, een WYSIWYG (what you see is what you get) kerk. Waar mensen (net als in een echt lichaam) schuren, waar ruwe plekken gewoon bij het lijf horen en waar soms een fysiotherapeut nodig is om het oude lijf weer enigszins flexibel te maken.

Maar in plaats daarvan is de kerk is een piramide geworden. Net als de meeste bedrijven. In kerkgenootschappen worden op strategische wijze predikanten naar voren geschoven terwijl anderen nooit worden genoemd voor een functie. Steek je boven het maaiveld uit omdat je eerlijk wil laten zien wie je bent, dan kun je bepaalde functies vergeten. Laat vooral niets van jezelf zien! De kerk houdt niet van mensen die de status quo bevestigen. De kerk houdt niet van profeten en kunstenaars. Wat overblijft is een plastic wereld die er net zo uitziet als het bedrijfsleven. Loop liever in de pas, projecteer een beeld van jezelf wat niet echt is en je bent de gevierde man of vrouw. Maar laat je zien wie je bent, inclusief je ruwe kantjes, dan sta je al snel langs de zijlijn.

Maar hoe eerlijk is dat? Ieder kind snapt toch meteen dat mensen zich dan gaan gedragen zoals van hen wordt verwacht, zonder dat het écht is wie ze zijn? Draaien we elkaar in de kerk niet vaak een rad voor ogen? Vieren we alleen wat mooi en af is en drukken we het lelijke naar de zijlijn? Is er ruimte voor de complete mens? Is de kerk werkelijk een piramide geworden waar de meest plastic mensen bovenaan de voedselketen staan en de struiklaars de onderkant vormen?

Zo’n eerlijke kerk is broodnodig. WYSIWYG in plaats van WYWIWYG (what you wish is what you get). Een plek waar ieder mens welkom is en waar onze ruwheid gewoon onderdeel is van het lichaam wat we vormen. Leiders die vooropgaan in navolging van Christus in de ruwheid van het kruis. Waar de mensen een lijf vormen van vlees en bloed. Soms mooi gevormd en sierlijk stralend, maar ook zwetend en stinkend na inspanning. Het échte leven in al zijn volheid.

Gisteren zag ik een prachtige aflevering van Tegenlicht over uitdagers en aanpakkers. Gewone mensen die los van instellingen en overheid, de wereld een zetje in de goede richting geven. Een prachtige uitzending die je zeker even moet bekijken. Sjaak en Clara Sies werden geïnterviewd. Ooit zijn ze gestart met de voedselbank in Nederland maar toen dat weer een instituut werd hebben ze de leiding overgedragen. Nu hebben ze een gaarkeuken. In onvervalst Rotterdams legde Sjaak uit dat zijn diepste motivatie bestaat uit een eenvoudige bijbeltekst: “en ze hadden alles gemeenschappelijk”. Juist dat gewone van Sjaak en Clara maakt hen exceptioneel uitzonderlijk.



Een lichaam heeft alles gemeenschappelijk. Het hart is er niet voor zichzelf, maar voor de rest van het lijf. En als de hamstring geblesseerd is door overmatig sporten, dan wordt deze niet uit het lichaam gestoten maar liefdevol verzorgd want de hamstring hoort bij het lichaam. Echte voorgangers zijn niet zij die de plasticcultuur in de kerk angstvallig proberen te redden, maar het zijn zij die de gezapige status quo bevechten. De profeten, de misfits, de kunstenaars en de struikelaars die met een hart brandend van liefde het werk van Christus doen. De echte voorgangers zijn Sjaak en Clara en zoveel anderen die het geduld niet meer hebben om te wachten totdat commissie zus-en-zo is uitvergaderd, maar domweg doen wat bij hen past en zo een eerlijke kerk vormen.

Ik vermoed dat die eerlijke kerk niet zo best past binnen de huidige cultuur van kerkgenootschappen. Dat die eerlijke kerk meer welkom is in de woonwijken van onze steden en dorpen dan op de Algemene Ledenvergadering van menig kerkgenootschap. Maar toch zijn die twee eenvoudige woorden precies de kerk waar ik aan wil bouwen. In Woerden en Amsterdam. Want plastic is er al genoeg. En plastic is giftig of leidt tot verstikking.

Reacties uitgeschakeld voor De eerlijke kerk

Comments are closed.

Archief
Zoeken